Навіны Аналітыка

Перспектывы дыялогу і выбарчай рэформы

Перспектывы дыялогу і выбарчай рэформы

3357 Праглядаў
Што трэба зрабіць, каб змяніць да лепшага сітуацыю ў Беларусі, якая апынулася ў шматпланавым крызісе? Адказы на гэтае пытанне на працягу двух дзён шукалі ўдзельнікі канферэнцыі «Роля і месца грамадзянскай супольнасці ў стратэгіі будучыні» — прадстаўнікі няўрадавых арганізацый і дэмакратычных палітычных сілаў.

Асноўная дыскусія разгарнулася па пытанні стратэгіі дзеянняў беларускіх дэмакратычных сілаў у бліжэйшы час. Эксперты па-рознаму ўяўляюць перспектывы.

Эксперт: Калі Лукашэнка задумваецца аб сваёй палітычнай будучыні, улада пойдзе на палітычныя рэформы

Па словах эксперта Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў (BISS) Дзяніса Мельянцова, для грамадзянскай супольнасці і Нацыянальнай платформы Форума грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства на дадзены момант існуюць дзве альтэрнатывы: альбо працяг ужо вызначанай працы ў рамках ініцыятывы, альбо экспансія дзейнасці Нацыянальнай платформы ў сферу палітыкі і ўзаемадзеянне з палітычнымі суб’ектамі.

— Улада сёння апынулася ў вельмі крытычнай сітуацыі паміж дэфолтам і распродажам маёмасці, яна будзе вымушана вяртацца да дыялогу з Еўрасаюзам. Хутчэй за ўсё, гэта адбудзецца да канца гэтага года, калі замаячыць новы палітычны сезон, калі пройдуць суды над палітычнымі апанентамі, якія абвінавачваюцца ў падзеях 19 снежня 2010 гады, — лічыць палітолаг. — ЕС выключна зацікаўлены ў прыцягненні Беларусі ў свае праекты, таму ён гатовы да торгу, і нефармальныя перамовы ўжо ідуць, сведчаннем чаго з’яўляецца той факт, што ўлады выпускаюць за мяжу некаторых абвінавачаных за вядомыя падзеі.

Па перакананні Дзяніса Мельянцова, патэнцыял Усходняга партнёрства сёння не вычарпаны, Беларусь і далей можа там працаваць, калі зменіцца сітуацыя ўнутры краіны, і нават без удзелу ў «Еўранэсце».

— Калі Аляксандр Лукашэнка задумваецца аб сваёй палітычнай будучыні, улада будзе абавязана пайсці на палітычныя рэформы, і першае — гэта выбарчая рэформа і пераход да змешанай сістэмы выбараў, — кажа Мельянцоў.

Палітолаг лічыць, што для няўрадавых арганізацый ёсць некалькі стратэгій далейшай дзейнасці.

— Гэта назапашванне рэсурсаў і праца з грамадствам. Гэта самазахаванне, выкарыстанне Форуму грамадзянскай супольнасці і нарошчванне экспертнага і іншага патэнцыялу. Гэта пошук і падлучэнне новых арганізацый з новымі кампетэнцыямі, назапашванне перспектыўных прапаноў па правядзенні рэформаў, кампанія па лабіяванні адмены візаў і гэтак далей, — адзначае аналітык.

Спыненне «халоднай грамадзянскай вайны» у Беларусі пачнецца з дыялогу з рэжымам

Палітолаг Юрый Чавусаў адзначае, што ранейшая стратэгія дзеянняў апазіцыі вычарпала сябе. Цяпер дэмакратычныя сілы краіны маюць вострую неабходнасць у знаходжанні новага агульнага стратэгічнага плана. Умоўна кажучы, падкрэслівае эксперт, пасля апошніх прэзідэнцкіх выбараў да ўлады ў Беларусі прыйшлі «сілавікі», што пацвердзілі падзеі 19 снежня і ў наступны час.

Юры Чавусаў мяркуе, што пагроза эканамічных санкцый з боку Захаду не з’яўляецца надзейным рэсурсам для правядзення рэформаў кіраўніцтвам Беларусі.

— Гэтыя санкцыі могуць быць карысныя толькі для выканання вузкай задачы — вызвалення палітвязняў, але не варта цешыць сябе ілюзіямі, што эканамічныя санкцыі прывядуць да змены рэжыму. Эфект можа быць цалкам зваротным, і санкцыі могуць паслужыць толькі ўмацаванню рэжыму, узмацненню тых груповак, якія выступаюць за правядзенне жорсткай палітыкі, — падкрэслівае палітолаг.

Дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Андрэй Ягораў звяртае ўвагу на неабходнасць выхаду грамадзянскай супольнасці ў плоскасць рашэння задач нацыянальнага ўзроўню.

— Сутнасць і прызначэнне Нацыянальнай платформы — забяспечваць механізмы зменаў унутры краіны. Усходняе партнёрства для грамадзянскай супольнасці Беларусі павінна быць інструментам пераўтварэнняў, а не самамэтай. Нацыянальная платформа павінна рухацца да вырашэння асноўнай праблемы: удзел грамадзянскай супольнасці ў дыялогу аб будучыні краіны, да фармавання інстытутаў нацыянальнай згоды, дыялогу аб жыццёва важных для краіны праблемах, — адзначае эксперт. — Нацыянальная платформа Форума грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства павінна абапірацца на «Стратэгію-2012: Ад дыялогу ўнутры дэмакратычных сілаў да дыялогу з рэжымам» ў руху да гэтай мэты.

Спыненне «халоднай грамадзянскай вайны» у Беларусі, на думку Ягорава, пачынаецца з арганізацыі перамоваў паміж двума бакамі.

— Вынікам такіх перамоў павінны стаць «спыненне вайны» і прызнанне абодвух бакоў часткамі адзінай нацыі. Прадмет перамоваў — запуск неабходных механізмаў ўзгаднення прынцыповых для краіны і грамадства пытанняў, — лічыць эксперт. — У стане вайны мы не зможам вырашыць ніводнае з надзённых пытанняў аб сучаснасці і будучыні краіны. Мы не зможам іх вырашыць нават за некалькі раундаў перамоў. Такія пытанні вырашаюцца праз выкарыстанне ўсіх неабходных механізмаў і інстытутаў нацыянальнага кансенсусу: парламента, СМІ, судовай сістэмы.

У 2012 годзе ў Беларусі пройдуць парламенцкія выбары. Яны, на думку Андрэй Ягорава, могуць стаць першым кампанентам у фармаванні механізмаў нацыянальнай згоды.

— Парламент павінен стаць месцам, у якім прадстаўлены розныя інтарэсы і пазіцыі і дзе адбываецца іх ўзгадненне, — лічыць дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі. — Гэта стане магчымым, калі парламенцкія выбары будуць праведзены ў свабодных і дэмакратычных умовах. Калі ў парламент ўвойдуць прадстаўнікі двух бакоў, мы зможам разлічваць на тое, што ён стане механізмам узгаднення пазіцый. Прадмет перамоваў — забеспячэнне ўмоў для нармальнага выбарчага працэсу.

Патэнцыял «рэвалюцыйнага» сцэнарыя для Беларусі вычарпаны

Адзін з лідэраў грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду» Андрэй Дзмітрыеў, які прадстаўляў на канферэнцыі Нацыянальны каардынацыйны савет дэмакратычных сіл Беларусі, абазначае ў якасці адной з ключавых праблем, якія неабходна вырашаць у найбліжэйшай будучыні, слабы ўзровень узаемадзеяння палітыкаў і арганізацый грамадзянскай супольнасці.

Лідар Руху «За свабоду» Аляксандр Мілінкевіч адзначае неабходнасць ўзгодненых дзеянняў і палітычнай апазіцыі, і грамадзянскай супольнасці на аснове агульнай стратэгіі.

Па перакананні кіраўніка Партыі БНФ Аляксея Янукевіча, «патэнцыял» рэвалюцыйнага «сцэнарыя для Беларусі ў сапраўдны момант вычарпаны, і змяненне сітуацыі можа адбыцца толькі пры руху па эвалюцыйным шляху».

Кіраўнік Аналітычнага цэнтра «Wider Europe» Вячаслаў Паздняк лічыць, што ўладам больш няма неабходнасці ўзмацняць ціск на сваіх апанентаў, паколькі працяг рэпрэсіяў нічога не можа прынесці уладам, бо ўсё, што можна было зрабіць у плане падаўлення, запужвання і гвалту, фактычна ўжо зроблена.

— З пункту гледжання бліжэйшай перспектывы можна чакаць пачатку менш сімвалічных і больш адчувальных спробаў пайсці насустрач з боку беларускага кіраўніцтва. Гэта звязана, у тым ліку, і з тым, што Мінск цікавяць праекты супрацоўніцтва з ЕС, напрыклад, праграма East Invest, накіраваная на падтрымку малога і сярэдняга бізнесу. Назіраюцца і сустрэчныя рухі па спрашчэнні візавага рэжыму — гэта, напэўна, адзіная тэма, якая аб’ядноўвае ўсіх суб’ектаў цяперашніх складаных палітычных узаемаадносін: ад Адміністрацыі прэзідэнта і беларускага МЗС да Бруселя, прыхільнікаў беларускай апазіцыі і яе праціўнікаў, — адзначае эксперт. — Крокі, якія можна чакаць з боку афіцыйнага Мінска, на мой погляд, звязаны з тым, што мы набліжаемся да чарговага выбарчага цыклу. Калі на працягу гэтага года не паспрабаваць вярнуць адносіны да больш ці менш нармальнага стану, калі не паспець зрабіць гэта да парламенцкіх выбараў 2012 года, якія несумненна пацягнуць за сабой новую крытыку таго, як яны будуць адбывацца, і новае ахалоджанне, значыць, нармалізацыя будзе адкладзеная на яшчэ больш доўгі тэрмін, магчыма, гады на два.

Аднак, як адзначае эксперт Аналітычнага цэнтра «Стратэгія» Валер Карбалевіч, грамадзянская супольнасць і палітычная апазіцыя не могуць істотным чынам уплываць на змяненне сітуацыі ў краіне, таму павінны засяродзіцца на задачах выжывання і самазахавання.

 Усё палітвязні праз два гады адпушчаныя не будуць. А калі так, то разлічваць на тое, што парламенцкія выбары стануць нейкім фактарам пераменаў як унутры Беларусі, так і ў яе адносінах з Захадам, я не бачу падстаў. Тым больш сёння ў апазіцыі ёсць настрой байкатаваць выбары ў Палату прадстаўнікоў, паколькі ёсць палітвязні і яны захаваюцца і да выбараў, — падкрэслівае палітолаг.

Сярод лідэраў грамадзянскай супольнасці разгарнулася дыскусія з нагоды зместу і рэалізацыі прапанаванай у лютым 2011 года і «Стратэгіі-2012», якая шырока абмяркоўваецца. Кіраўнік Агенцтва гуманітарных тэхналогій, метадолаг Уладзімір Мацкевіч заўважыў, што «Стратэгія-2012» у дадзены момант «з’яўляецца адзінай у дастатковай меры прапрацаванай стратэгічнай альтэрнатывай» і парэкамендаваў назваць прапанаваны шлях руху да нацыянальнаму згодзе Стратэгіяй «Мы адзін народ!». //«Заўтра тваёй краіны»

Каментары наведвальнікаў

Імя: не абавязкова
E-mail: не абавязкова
Каментар:
    спіс каментароў пусты

Апошнія навіны