Навіны Навіны Руху

Мілінкевіч: Улада губляе ачкі, апазіцыя іх не набірае

Мілінкевіч: Улада губляе ачкі, апазіцыя іх не набірае

3294 праглядаў
«Белгазета» распытала лідэра Руху «За Свабоду» Аляксандра Мілінкевіча пра яго меркаванні з нагоды ініцыятывы па стварэнні ўрада ў выгнанні, агучанай Уладзімірам Барадачом.

— Я не бачу карысці ў гэтым праекце, больш за тое — я думаю, што ён шкодны: ён яшчэ мацней расколе апазіцыю, вельмі адмоўна падзейнічае на яе імідж. Кажуць жа: «Па БТ нам распавядалі, што яны жывуць на чужыя даляры-еўра, праблемамі краіны не займаюцца, ды і не разумеюць у іх нічога», — разважае Мілінкевіч. — А цяпер будуць казаць: «О, уся апазіцыя ўжо паехала бліжэй да гэтых еўра, а народ застаецца тут. Апазіцыя ж павінна працаваць тут, адстойваць нашы інтарэсы».

І гэта будзе сказана справядліва.

Тэма стварэння ўрада ў выгнанні штучная сама па сабе. Я адразу ўспомніў дыскусію пра байкот парламенцкіх выбараў: байкот ці не байкот? У дыскусіі няма сэнсу, калі мы не гаворым, чаму мы збіраемся рабіць тое ці іншае.

— Але Барадач як раз і кажа: трэба аб’яднаць беларускія дэмсілы...

— Аб’яднанне добра атрымліваецца тады, калі ёсць агульныя мэты і агульная дзейнасць. Агульнай мэты апазіцыі як раз і не хапае, адна з прычын гэтага — слабасць апазіцыі: кожны думае перш за ўсё пра сябе і пра сваю арганізацыю. Няма ў апазіцыі і агульнай дзейнасці. Я не думаю, што з-за мяжы ўдасца яе арганізаваць — дай бог беларускай эміграцыі (шматлікай і калісьці вельмі актыўнай) зрабіць адтуль хоць нешта для Беларусі. Але гэта зусім не значыць, што адтуль можна арганізаваць працу тут.

— Барадач сцвярджае, што да 60% удзельнікаў на сходы аргкамітэта па стварэнні ўрада ў выгнанні прыязджаюць з Беларусі. Прычым на сходы прыязджаюць не толькі былыя сілавікі, але і прадстаўнікі беларускіх дэмсіл...

— Тыповай рысай такіх дыскусій — будзь то стварэнне ўрада за мяжой альбо байкот — з’яўляецца адсутнасць у іх беларускага народа. Звычайна бо як адбываецца: галоўнае — гэта «што зрабіць Лукашэнку, каб яму было дрэнна? Мы ж не любім рэжым — мы павінны яму нешта зрабіць!» Потым мы звычайна «павінны нешта зрабіць з апазіцыяй» — любіць адзін аднаго, варагаваць або канкураваць. А вось для мяне заўсёды было галоўным іншае: што падумае пра гэта беларускі народ, якая яму будзе ад гэтага карысць, ацэніць ці ён гэта, натхніцца ці не? Калі мы хочам уплываць на грамадства, калі мы хочам быць там папулярнымі (а менавіта гэтага нам не хапае), то задаваць трэба менавіта гэтыя пытанні.

— Падмена барацьбы за народ барацьбой супраць Аляксандра Лукашэнкі ідзе ад блізарукасці асобных таварышаў за мяжой?

— Я думаю, спрацоўвае стомленасць і адсутнасць гісторыі перамог. Уся канцэнтрацыя ідзе на тым, што Лукашэнка ва ўсім вінаваты: ня будзе яго — адразу наступіць ўсенароднае шчасце, дэмакратыя і еўрапейская Беларусь. Лукашэнка як прэзідэнт жыве так доўга таму, што ён жыве ў галовах людзей — і менавіта там трэба мяняць Лукашэнку на дэмакратыю і еўрапейскі шлях развіцця, вось дзе праходзіць фронт барацьбы!

— Барадач, прэзентуючы сваю ініцыятыву, згадаў і «прадажнасць асобных лідараў» апазіцыі. Вы не прымаеце гэтыя словы на свой рахунак?

— Спачатку, калі я толькі прыйшоў у палітыку, мне заўсёды было крыўдна чуць несправядлівыя папрокі. Цяпер я навучыўся іх ўспрымаць спакойна: я стаў больш жорсткім, памяркоўным да гэтага. Наогул кажучы, такую ​​крытыку я стараюся проста не заўважаць і ніколі не ўдзельнічаю ў тым, каб адзін аднаго абліваць брудам, налепваць ярлыкі. Гэта мой стыль, і, дзякуй Богу, я не заграз ва ўсім гэтым.

Прадажныя — непрадажныя... У апазіцыі ёсць вялікія праблемы: яна сёння неэфектыўная, яна неаб’яднаная, з 2007г. — ніводнага кангрэса. Але я не стаў бы так прыніжальна казаць пра апазіцыю: мы жывем у жорсткай сітуацыі, з шматлікімі шматгадовымі рэпрэсіямі, людзей тут звальняюць з працы за адну толькі сімпатыю да апазіцыі, студэнтаў выганяюць з універсітэтаў — заставацца ў апазіцыі сёння вельмі цяжка.

Апазіцыя ў такой краіне, як наша, не можа быць шматлікай — добра, што яна наогул існуе.

Апазіцыя (і палітычная, і грамадзянская) ў нас у краіне такая, якая ёсць — яна ёсць адлюстраванне свайго народа, у якім таксама няма сёння адзінства, няма адзінага меркавання, якой павінна быць сучасная Беларусь і якім павінен быць яе геапалітычны выбар. Вядома, апазіцыю трэба ўмацоўваць — але толькі праз працу з людзьмі і грамадзянскай часткай грамадства.

— Актыўнасць апазіцыйных палітыкаў у нас прынята вымяраць аб’ёмам выкрывальных сюжэтаў пра іх па дзяржаўных тэлеканалах. Вы з гэтых тэлепраграм даўно зніклі — можа, беларуская ўлада ўжо не ўспрымае вас як сур’ёзнага апанента?

— Адна з магчымых прычын гэтага можа быць у тым, што я не хадзіў на апошнія прэзідэнцкія выбары. Акрамя таго, мы не столькі імкнемся дзейнічаць у піку ўлады (хоць і жорстка яе крытыкуем, гаворым пра яе ўсю праўду), колькі працуем на пазітыўны імідж апазіцыі. На выбарах 2010г. я быў побач з Рыгорам Кастусёвым на шматлікіх сустрэчах. Самы тыповы пытанне, які нам задаюць людзі: "Вы нам тут усё пра Лукашэнку кажаце, як усё дрэнна, — мы і самі гэта ведаем. А вы скажыце, чаму пры вас будзе лепш? «І мы, наколькі ўмеем, імкнемся адказваць на гэтае пытанне: гаворым пра перспектывы рэформаў, пра тое, як рэформы праходзілі ў іншых краінах, як зрабіць рэформы менш балючымі ...

Мы стараемся весці пазітыўную працу, і я не ведаю, павінны ці не павінны гэта паказваць на БТ. Мы менш за ўсё пра гэта думаем.

Вось мы зрабілі «Народную праграму»: па апытаннях НІСЭПД, аб гэтай праграме ведае 40% насельніцтва, палова з іх ставіцца да яе пазітыўна і толькі 3% — негатыўна. Мы лічым гэта сваім поспехам — у гэтай праграме мы гаворым, пра якую Беларусі мы марым, што мы хочам зрабіць для сваёй краіны. У нас ёсць некалькі напрамкаў работы Руху «За Свабоду», галоўнае з якіх — рабіць усё, каб у галовах замест рэжыму і дыктатуры было як мага больш Еўропы. Мы называем гэта «еўрапеізацыяй Беларусі».

— А ваш праект дыялогу паміж уладай і апазіцыяй на сённяшні дзень ужо пахаваны?

— Сёння ён немагчымы. Быў момант, калі ўлада быццам бы выказвала меркаванне, што важна казаць — хай і з меншасцю, але ўсё-такі гэта ж нашы грамадзяне. Сёння яна катэгарычна да гэтага не гатовая, а дыялог адбываецца толькі тады, калі гэтага жадаюць абодва бакі. Апазіцыя па-ранейшаму гатовая да дыялогу, і галоўнай умовай такога дыялогу застаецца вызваленне палітвязняў. У адсутнасць унутранага дыялогу ўзнікае канфрантацыя, а гэта шлях у нікуды, асабліва калі краіна ў небяспецы.

— Ці адчуваеце вы на сабе адказнасць за тое, што з вашым сыходам з першага флангу апазіцыйных барыкад ў 2006г. беларускі палітычны эфір запаўняецца праектамі накшталт ініцыятывы Барадача?

— Гэты праект — адлюстраванне сітуацыі ў апазіцыі, незадаволенасці ёю, якое прысутнічае і ў людзей у эміграцыі. Я таксама незадаволены становішчам спраў у апазіцыі і не ведаю ў апазіцыі ні аднаго чалавека, які сказаў бы, што ў нас усё выдатна. Я цвёрда крытыкую апазіцыю, адным з першых я сказаў пра тое, што яна стала маргінальнай.

Мяне асуджалі за гэтыя словы, але я і сёння гатовы заявіць, што працэс маргіналізацыі апазіцыі працягваецца.

Іншае пытанне — як выйсці з гэтай сітуацыі. У краіне няма сапраўднай палітычнай барацьбы, няма канкурэнцыі ідэй, платформаў, праграм. Мы цяпер бліжэй да таго, каб называць сябе дысыдэнтамі. Гэта не сорамна слова, дысідэнт — гэта той, хто не згодны. Але ўсё роўна патрэбен пазітыўны мэсэдж грамадству. Народ чакае пазітыўнай альтэрнатывы, і пакуль мы не станем такой, людзям мы не цікавыя. Так, улада губляе ачкі, але і апазіцыя іх не набірае. І вядома, я таксама нясу сваю долю адказнасці за гэта.

— Дык, можа, прыйшоў час вам вярнуцца ў авангард палітычнай барацьбы?

— Для мяне вельмі важная легітымнасць працэсу — хоць бы ў апазіцыйным крузе. Калі праводзіліся кангрэсы дэмсілаў і кангрэс выбіраў кандыдата (мне такі гонар была аказана ў 2005г.), Тады кангрэс быў прызнаны ўсімі. А зараз з нагоды таго ж ўрада ў выгнанні цалкам можа прагучаць рэакцыя простых, не заангажаваныя ў палітыцы людзей: «А хто вас прызначыў? А чаму вы — урад? А мы не хочам такога ўрада!»

Легітымнасць працэдур павінна захоўвацца, і яна вельмі важная.

Каментары наведвальнікаў

Імя: не абавязкова
E-mail: не абавязкова
Каментар:
    спіс каментароў пусты

Народная праграма

Апошнія навіны