Навіны Аналітыка

Рэжымы ў Маскве і Мінску — адной крыві

Рэжымы ў Маскве і Мінску — адной крыві

2580 Праглядаў Мінск
Палітычныя сістэмы Беларусі і Расіі на сайце Naviny.by аналізуе палітолаг Аляксандр Класкоўскі.

Апазіцыя сапсавала Пуціну інаўгурацыю. Пампезны цырыманіял 7 мая цьмянее на фоне вулічных баёў паліцыі з удзельнікамі «Маршу мільёнаў», што разгарнуліся напярэдадні: дубінкі, газ, сотні затрыманых, крымінальныя справы за «заклікі да масавых беспарадкаў»...

Падзеі 6 мая ў белакаменнай параўноўваюць з 19 снежня 2010 года ў Мінску. Вонкава рэжымы нібы збліжаюцца. Але ідыліі ў адносінах паміж дзвюма аўтакратыямі не будзе.

Постсавецкія правадыры: мы з табой адной крыві...

Так, рэжымы ў Маскве і Мінску — адной крыві. Проста ў Беларусі ўсё больш груба. Расійскі тандэм спрабаваў (і, хутчэй за ўсё, яшчэ будзе спрабаваць) гуляць у кіраваную дэмакратыю. Напрыканцы тэрміну Дзмітрый Мядзведзеў падпісаў больш мяккі закон аб партыях, вярнуў выбары губернатараў. Але вось цяпер, падобна, і там вырашана падправіць глузды асмялеўшай апазіцыі.

Галоўнае, што радніць два рэжыму (ды і большасць рэжымаў постсаўка), — непразрыстыя выбары дзеля ўтрымання ўлады.

На тле прыгожай барацьбы Франсуа Олланда і Нікаля Сарказі за крэсла прэзідэнта Францыі асабліва востра адчуваеш, што і нам, і расіянам да дэмакратыі як да Месяца. Сарказі задоўга да абвяшчэння афіцыйных вынікаў павіншаваў суперніка. Там, у Францыі, ніхто не сумняецца, што галасы лічыліся сумленна. У Расіі і Беларусі мала хто сумняецца, што выбары фальсіфікуюцца, спрэчка толькі аб працэнтах.

І потым, выбары — гэта ж не толькі апусканне нейкіх аркушаў ў скрыню. Гэта яшчэ і строгія умовы для сумленнай канкурэнцыі, і свабодныя СМІ, і многае іншае, што ўваходзіць у паняцце развітой дэмакратыі. Так, размроіўся! Тут хоць бы не білі і не саджалі тых, хто адважваецца яшчэ кідаць пальчатку незмяняльным (або гульцам прэзідэнцтвам у пінг-понг, як расійскі тандэм) правадырам!

Інтэграцыя з кукішам у кішэні

Пры гэтай блізкасці аўтарытарных душ Масква і Мінск перыядычна ўваходзяць у клінч. Што абяцае Аляксандру Лукашэнку і Беларусі вяртанне Уладзіміра Пуціна ў Крэмль? Адны назіральнікі прадказваюць, што цяпер той пачне прэсінгаваць па поўнай, іншыя — што нічога страшнага для беларускага начальства пакуль не прадбачыцца.

«Адначасова будуць назірацца дзве тэндэнцыі, — спрагназаваў у каментары для Naviny.by эксперт аналітычнага цэнтра „Стратэгія“ (Мінск) Валерый Карбалевіч. — З аднаго боку, працягнецца падкормка беларускага рэжыму, з другога — Крэмль стане патрабаваць паслушэнства».

Яўген Прэйгерман, дырэктар па даследаваннях мінскага «Ліберальнага клуба», адзначае, што праект Еўразійскага саюза «з’яўляецца для Пуціна хедлайнерскім». Таму той будзе метадычна ўзмацняць ціск на Беларусь, звужаць для Лукашэнкі магчымасць геапалітычнага манеўру, сказаў аналітык у інтэрв’ю для Naviny.by.

Несумненна, Пуцін выняў урокі з няўдалай эпапеі ельцынскага «саюзнага будаўніцтва». Яго праект еўразійскай інтэграцыі больш тэхналагічны. Стаўка — не на славянскае братэрства з пацалункамі і разбіванне чарак, а на інстытуцыялізацыю адносін з партнёрамі.

Лукашэнка быў вымушаны падпісаць пакет жорсткіх пагадненняў па АЭП. Створаны наднацыянальны орган — Еўразійская эканамічная камісія. Па ідэі, гэтаму органу прыйдзецца дэлегаваць усё новыя паўнамоцтвы. Таксама трэба ўзгадняць макраэканамічную палітыку — выконваць параметры інфляцыі і г.д.

Іншае пытанне, наколькі пунктуальным будзе беларускі партнёр. Тут аналітыкі выказваюць дружны скепсіс. Аб гэтым кажа ўвесь папярэдні вопыт постсавецкай інтэграцыі. Ды і зараз у адносінах паміж Масквой і Мінскам «выходзіць на паверхню канфлікт вакол прыватызацыі», адзначае Валеры Карбалевіч.

Сапраўды, Масква заклала ўмовы прыватызацыі актываў на 2,5 мільярда долараў штогод ва ўмовы крэдыту ЕўрАзЭС. Мінск жа, абвясціўшы нядаўна аб адмене прыватызацыйных спісаў, «паказаў дулю», кажа аналітык.

Спеюць новыя «вайнушкі»

Такім чынам, паколькі аддаваць без бою актывы і прэрагатывы кіраўніцтва Беларусі не захоча, то канфлікты («вайнушкі», па выразе Яўген Прэйгерман) з Масквой запраграмаваныя.

Пуцін добра вывучыў Лукашэнка і не мае ў адносінах да яго ні цёплых пачуццяў, ні ілюзій. Іншае пытанне, наколькі далёка Крэмль гатовы (і можа!) сёння пайсці ў дацісканні беларускага партнёра.

Расія не пойдзе на замену ўлады ў Беларусі, мяркуе Валеры Карбалевіч: «Занадта вялікі рызыка не ўтрымаць сітуацыю». Крэмль ужо апёкся на Украіне. Нават у Паўднёвай Асеціі свайго пратэжэ Масква праламала з вялікім скандалам, нагадвае суразмоўца Naviny.by.

Так што, робіць ён выснову, не варта перабольшваць магчымасці Расіі ў дачыненні да замены кадраў на прасторы былога СССР. Тым больш што беларускі рэжым напэўна будзе жорстка душыць спробы гуляць на ўнутрыпалітычным полі праз стварэнне, раскрутку пракрамлёўскіх структур.

Яўген Прэйгерман спасылаецца на сваё нядаўнія зносіны з чыноўнікамі і экспертамі ў Маскве: «Расія пабойваецца тузаць Лукашэнка, шукаць кагосьці новага, каб не атрымаць Юшчанку № 2».

Таму, мяркуе аналітык, расійскае кіраўніцтва па шэрагу пытанняў будзе пакуль зачыняць вочы на свавольствы беларускага партнёра (невыкананне абавязацельстваў у рамках АЭП, алхімія з экспартам нафтапрадуктаў пад выглядам растваральнікаў, каб не плаціць расейцам мыты).

Адзначым, што імперскі апломб у Крамля спалучаецца з імперскімі жа фобіямі: NATO пад Смаленскам і ўсё такое. Што дазваляе Мінску гуляць на ролі стратэгічнага плацдарму. Яшчэ і ў гэтым плане два рэжыму звязаны адным ланцугом, яшчэ і таму пры асабістай ўзаемнай нелюбові правадыроў беларускаму рэжыму многае даецца і многае даруецца.

Асуджаныя на дэградацыю

Такім чынам, Пуцін наўрад ці пойдзе на нейкія неадкладныя разборкі з Мінскам. Навошта паліць нервы і рызыкаваць, калі здабыча сама павольна паўзе ў патрэбны бок?

Пасля Плошчы-2010 і крызісу-2011 як на далоні відаць: «беларуская мадэль» не працягне і некалькіх месяцаў без расійскага падсілкоўвання, без таннага газу і бяспошліннага нафты.

Нават калі ўявіць, што да ўлады прыходзіць каманда рэфарматараў, разгарнуць эканоміку — справа не аднаго дня. Непазбежная хваравітая ломка. Цяперашні ж беларускі рэжым варожы рэформам, не думае стратэгічна. Таму ход падзей будзе павольна зацягваць краіну ў еўразійскую варонку.

Захад не можа насадзіць у Беларусі дэмакратыю, а ўнутраных сіл мала. Шырокая маса толькі назірае за змяненнем амплітуды геапалітычных арэляў. Беларускі кіраўнік паспрабуе зноў іх злёгку разгайдаць, пагуляць у збліжэнне з Бруселем, каб аслабіць напор Масквы, але не больш. Створаная Лукашэнка сістэма і блізка не лезе ў еўрапейскія вароты, а мяняць яе ён не будзе — гэта палітычная смерць.

Да таго ж і прапановы ЕЗ не ўражваюць. Нядаўна прэзентаваны «Дыялог для мадэрнізацыі» выглядае сырым, фармальным, як і «Усходняе партнёрства». «Паклаўшы руку на сэрца, Еўрасаюз не зможа кампенсаваць Беларусі страты ад верагоднага разрыву з Масквой», — кажа Яўген Прэйгерман.

Такім чынам, каб вырвацца з трэнду рекаланізацыі, патрэбна надзвычайная палітычная воля. Яна ў беларускага кіраўніцтва ёсць, і яшчэ якая! Ды вось толькі накіравана зусім на іншае. Утрыманне ўлады любым коштам вядзе да дэградацыі краіны, ставіць пад удар яе будучыню.

Дарэчы, тое ж у поўнай меры датычыць і Расіі. Ніякага Пуціна 2.0, роўна як і Лукашэнка 2.0, не будзе.

Каментары наведвальнікаў

Імя: не абавязкова
E-mail: не абавязкова
Каментар:
    спіс каментароў пусты

Апошнія навіны